Willem Van Duuren 

Ik help je koers en balans te vinden – in je business en in jezelf. ✅ Businesscoach voor leiders & ondernemers ✅Sr. Practitioner coach ✅Personal coach ✅ Trainer coachend Leiderschap ✅ Interim management

5 oktober 2025

In vrijwel elke organisatie bestaan cultuurverschillen. Tussen teams, afdelingen, generaties of manieren van werken. Ze zijn onvermijdelijk – en vaak de reden dat samenwerking stroef loopt, communicatie hapert of besluitvorming vertraagt.

Wat de één daadkracht noemt, ervaart de ander als te hard. Wat de ander mensgericht bedoelt, wordt door sommigen als te vrijblijvend gezien. Toch wil iedereen hetzelfde: goed samenwerken, elkaar begrijpen en resultaat behalen. Maar in de praktijk leiden verschillen in cultuur of stijl vaak tot botsingen, onbegrip en onrust.

Herkenbaar in elke organisatie

In alle bedrijven waar ik heb gewerkt kwam ik dit tegen. Van grote corporates tot kleinere familiebedrijven. Zelfs in teams waaraan ik leiding gaf, of als CEO met de beste bedoeling een fijne cultuur te creëren, en zelfs in de samenwerking met andere leiders stonden cultuurverschillen soms in de weg.

Die verschillen zullen altijd bestaan. Maar wanneer je ziet dat ze geen probleem zijn, maar juist de sleutel tot groei, dan kun je er kracht uit halen in plaats van wrijving.

Cultuur begint bij gedrag

Iedere organisatie heeft een eigen cultuur – gevormd door waarden, overtuigingen en ongeschreven regels. Maar die cultuur wordt pas zichtbaar in gedrag: hoe mensen met elkaar omgaan, communiceren en besluiten nemen.

De één ziet verandering als een kans, de ander als bedreiging. De één communiceert direct en doelgericht, de ander meer mensgericht en afstemmend. Die verschillen ontstaan niet alleen tussen individuen, maar ook tussen teams, afdelingen of locaties. Bij overnames, nieuwe leiders of verandertrajecten komen ze vaak extra naar voren.

En dat zie je terug in de dagelijkse praktijk:

– De salesafdeling wil snel beslissen en vooruit, terwijl operations meer zekerheid en planning wil.

– Het managementteam spreekt over strategie en groei, maar de werkvloer voelt vooral werkdruk en mist betrokkenheid.

– Nieuwe leidinggevenden brengen frisse ideeën mee, maar stuiten op een ‘zo doen wij dat hier niet’ of ‘al eerder gedaan en werkt niet’-mentaliteit.

– In internationale of hybride teams botst verschil in communicatiecultuur: de één zegt wat hij denkt, de ander leest liever tussen de regels.

– In verandertrajecten is de ene afdeling enthousiast over innovatie, terwijl een andere zich zorgen maakt over wat er verloren gaat.

Het resultaat? Onbegrip, ruis, onrust. ‘Waarom kiezen we voor die route? Dat hebben we toch al eerder gedaan – toen werkte het niet.’

Verschillen in cultuur zijn geen bedreiging maar een kans

Een verschil in cultuur is geen probleem, maar een kans. Juist in de verschillen schuilt de kracht van een organisatie. Maar het vraagt aandacht om de verschillen te zien als kracht.

Bijvoorbeeld: het familiebedrijf dat een ander bedrijf overneemt. Het familiebedrijf staat bekend om zijn persoonlijke stijl, korte lijnen en loyaliteit. Het overgenomen bedrijf werkt juist gestructureerd, cijfermatig en procesgedreven.

Medewerkers van het overgenomen bedrijf ervaren het familiebedrijf als ‘rommelig’ of ‘onsystematisch’. De familie ervaart het andere bedrijf als ‘afstandelijk’ of ‘bureaucratisch’. Beslissingen worden vertraagd omdat er ongeschreven regels botsen met formele structuren. Managers proberen bruggen te slaan, maar spreken niet dezelfde taal.

Het gevolg: onbegrip, verminderde samenwerking en stilletjes terugtrekken in de eigen ‘oude’ cultuur.

Maar als we die verschillen alleen proberen gelijk te trekken, lopen we vast.

Een sterke cultuur ontstaat niet door een paar kernwaarden aan de muur te hangen. Het vraagt om bewustwording van gedrag en het lef om daarover met elkaar in gesprek te gaan.

Een sterke cultuur begint bij het herkennen en erkennen van verschillen zonder oordeel. Niet wegpoetsen, maar onderzoeken. Niet gelijk willen trekken, maar begrijpen waar gedrag vandaan komt. Wanneer die stap wordt gezet, ontstaat ruimte om te ontdekken welke kwaliteiten er in die verschillen schuilgaan — en hoe ze elkaar kunnen versterken.

Ik vergelijk verschillen in cultuur ook wel eens met verschillen tussen twee mensen. De een extravert en resultaatgericht, de ander meer introvert en gericht op kwaliteit. Zet deze twee mensen bij elkaar en er is een grote kans dat het botst. De een wil snel en de ander goed.

Beide personen zijn anders, maar iedereen is gelijkwaardig aan elkaar. En beide personen hebben hun kwaliteiten. Wanneer we alleen naar de verschillen kijken, komen we niet verder. Maar als we echt verdiepen in de verschillen, kunnen we de kwaliteit erachter zichtbaar maken. De persoon die snel wil, is op zoek naar resultaat op korte termijn. Een goede insteek. De persoon die goed wil, bewaakt de continuïteit van het bedrijf. Twee verschillen maar met een gezamenlijk doel, ze willen beiden het beste voor het bedrijf.

Wanneer je echt verdiept op verschillen, ontdek je de kwaliteit erachter. Maar het vraagt moed, aandacht, openheid en vertrouwen om de verschillen te benoemen om de kwaliteit erachter te vinden.

DISC als hulpmiddel

Een van de methodes om die verschillen zichtbaar te maken is DISC. DISC is een praktisch gedragsmodel dat inzicht geeft in verschillen in communicatie, samenwerking en besluitvorming. Het onderscheidt vier stijlen:

D – daadkrachtig (Dominant)

I – inspirerend

S – stabiel

C – consciëntieus

Iedereen heeft een unieke mix van deze stijlen. DISC laat zien hoe je van nature reageert en communiceert, en helpt teams begrijpen waarom gedrag soms botst of juist aanvult. Maar ook organisaties of afdelingen kan je indelen in een van de stijlen. DISC is een eenvoudig hulpmiddel om gedrag- en communicatiestijlen in kaart te brengen, op individueel niveau of zelf voor hele afdelingen of organisaties.

DISC is praktisch en inzichtgevend. In de praktijk vullen medewerkers een korte vragenlijst in, waarna hun persoonlijke en teamprofielen worden besproken in interactieve sessies. Zo ontstaat inzicht, herkenning en een gemeenschappelijke taal om gedrag bespreekbaar te maken.

DISC maakt zichtbaar hoe mensen handelen binnen de bestaande cultuur — en dat biedt de ingang om die cultuur bespreekbaar te maken. Want cultuur zit niet alleen in wat we zeggen dat we belangrijk vinden, maar vooral in hoe we ons dagelijks gedragen.

Van inzicht naar verbinding

Een organisatiebrede DISC-analyse laat zien hoe stijlen elkaar aanvullen of botsen. Het helpt teams en leiders om gedrag te benoemen zonder oordeel, en te onderzoeken wat erachter zit. Zo wordt gedrag niet iets persoonlijks, maar iets gezamenlijks om te begrijpen.

Wanneer leiders leren om op deze manier naar hun organisatie te kijken, ontstaat er een cultuur waarin verschillen niet verdelen, maar verbinden. Cultuurverandering begint bij gedrag, groeit door inzicht en wordt gedragen door leiderschap.

Coachend leiderschap als sleutel

Maar alleen het inzicht in de verschillen tussen afdelingen, organisaties of mensen is niet voldoende. Het begint bij bewustwording, maar het echte verschil ontstaat pas wanneer er iets gedaan wordt met dat inzicht.

Het gaat erom dat leiders de kracht van die verschillen benoemen en benutten. Dat vraagt om een stijl van leidinggeven die niet stuurt op controle of gelijkvormigheid, maar op groei en verantwoordelijkheid. Coachend leiderschap is daarbij de sleutel. Een stijl waarin je niet alles zelf oplost, maar anderen helpt om het beste uit zichzelf te halen.

• Leiders die luisteren, vragen stellen en gedrag bespreekbaar maken zonder te veroordelen.
• Leiders die begrijpen dat cultuurverandering niet begint bij processen, maar bij gesprekken.
• Leiders die verschillen in gedrag en stijl durven te benoemen vanuit een gelijkwaardige en respectvolle houding.

Coachend leiderschap creëert een klimaat waarin mensen zich gehoord, betrokken en verantwoordelijk voelen. Waar feedback normaal is, verschillen bespreekbaar zijn, en waar ruimte is om te leren en te experimenteren.

Het gaat niet om zachter leidinggeven, maar om effectiever leidinggeven — met aandacht én richting. Door stil te staan bij gedrag, intenties te onderzoeken en verantwoordelijkheid te stimuleren, ontstaat er een cultuur van vertrouwen en eigenaarschap.

Coachend leiderschap maakt van inzicht actie. Het verbindt mensen, versterkt samenwerking en zorgt dat cultuurverandering geen project is, maar een manier van werken.

Bij verandertrajecten op gebied van cultuur, is het belangrijk dat de leiders dezelfde “taal” spreken in de vorm van coachend leiderschap.

Een mogelijke aanpak van cultuurverandering

Een cultuurverandering begint zelden met een plan op papier, maar met gesprekken en gedrag in de praktijk. Een basisaanpak die ik vaak gebruik bestaat uit vijf stappen:

– Inzicht creëren – via interviews, observaties en een organisatiebrede DISC-analyse.

– Dialoog organiseren – verschillen bespreekbaar maken in veilige team- en leiderschapssessies.

– Leiderschap versterken – training en coaching gericht op coachend leiderschap.

– Samenwerking verbeteren – gemengde werkgroepen werken aan concrete verbeterpunten.

– Verankeren in de organisatie – cultuurambassadeurs, feedbackmomenten en herhaalde reflectie.

Zo ontstaat een realistisch en mensgericht traject waarin niet de posters aan de muur veranderen, maar de manier waarop mensen met elkaar samenwerken.

DISC is een handig hulpmiddel, maar DISC alleen is niet voldoende. Sterker nog, wanneer je DISC als alleenstaand middel inzet, loop je het risico dat er hokjesgedrag gaat plaatsvinden – en dat werkt averechts bij het bouwen aan een sterke cultuur.

De bouwstenen van een goede cultuur

Duidelijke waarden en overtuigingen

Iedere cultuur begint met helderheid over waar je als organisatie voor staat. Niet als posters aan de muur, maar als kompas voor gedrag en besluiten. Waarden die worden voorgeleefd, niet alleen opgeschreven. Waarden hebben pas betekenis als ze zichtbaar zijn in gedrag.

Vertrouwen en psychologische veiligheid

Een gezonde cultuur ontstaat pas als mensen zich veilig voelen om zich uit te spreken, feedback te geven en fouten te delen. Zonder angst om afgerekend te worden, groeit openheid — en dus samenwerking, creativiteit en leren.

Consistent leiderschap

Leiders zijn de dragers van cultuur. Niet door wat ze zeggen, maar door wat ze doen en laten zien. Consistent gedrag, voorbeeldgedrag en de bereidheid om kwetsbaarheid te tonen zijn cruciaal. Cultuur is wat leiders toestaan, niet wat ze verkondigen.

Heldere communicatie en gedragscodes

Een sterke cultuur heeft een gemeenschappelijke taal — hoe we praten, besluiten, omgaan met conflict en verandering. Instrumenten zoals DISC helpen om die taal concreet te maken, zodat mensen elkaar begrijpen in plaats van interpreteren.

Erkenning en waardering

Mensen floreren in een omgeving waar hun bijdrage wordt gezien. Een cultuur die successen deelt, fouten bespreekbaar maakt en inzet waardeert, bouwt aan loyaliteit en betrokkenheid.

Leren en ontwikkelen

Een sterke cultuur is niet statisch, maar adaptief. Organisaties die ruimte maken voor reflectie, coaching en groei, creëren een omgeving waarin mensen én de organisatie zichzelf blijven vernieuwen.

Balans tussen mens en resultaat

Cultuur is pas sterk als mensgerichtheid en resultaatgerichtheid hand in hand gaan. Aandacht zonder richting leidt tot stilstand; richting zonder aandacht tot vervreemding. Coachend leiderschap brengt die twee in balans.

Over mij

Ik ben Willem van Duuren, business- en personal coach voor leiders, ondernemers en teams. Na meer dan twintig jaar in management- en directiefuncties te hebben gewerkt, weet ik hoe complex de dynamiek binnen organisaties kan zijn — zeker als er groei, verandering of spanning in het spel is.

Met CoachNu help ik leiders en teams om persoonlijke groei, samenwerking en resultaat met elkaar te verbinden. Mijn stijl is pragmatisch, mensgericht en no-nonsense: inzicht is belangrijk, maar het gaat altijd om wat je ermee doet.

Wil je onderzoeken hoe jij in jouw organisatie cultuurverschillen kunt omzetten in kracht? Stuur me een bericht of kijk op coachnu.nl.

“Cultuur is wat we elke dag doen – niet wat er op de muur staat.”